مهندسی محیط زیست و بهداشت محیط

                                                                                      شماره: 1265/100

                                                                                   مورخ :9/09/1390

ضوابط فعالیت شرکتهای خدماتی مبارزه با حشرات و جانوران موذی در اماکن عمومی و خانگی

مقدمه

به استناد تبصره 2 ماده 6 آیین نامه اجرایی کنترل و نظارت بهداشتی بر سموم و مواد شیمیایی مصوب 14/6/78 هیئت محترم وزیران و ماده 9 آیین نامه بهداشت محیط مصوبه 24/4/71 هيئت محترم وزيران و بر اساس بند 2 ماده 1 قانون تشکیلات وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی  مصوبه 3/3/1367 مجلس محترم شورای اسلامی به منظور حفظ و ارتقاء بهداشت جامعه از طریق مبارزه صحیح با حشرات و جانوران موذی در اماکن عمومی و خانگی و همچنین حفاظت از محیط زیست که یک وظیفه عمومی تلقی می گردد ، ضوابط فعاليت شركتهاي خدماتي مبارزه با حشرات و جانوران موذي در اماكن عمومي و مسكوني به شرح ذيل تصويب و به کلیه ذینفعان ابلاغ مي‌گردد.

فصل اول -کلیات

ماده 1- اهداف

به استنادموادقانونی ذکرشده درمقدمه این ضوابط، نظارت درکنترل بندپایان وحیوانات ناقل بیماری دراماکن عمومی وخانگی درحیطه وظایف وزارت بهداشت، درمان وآموزش پزشکی می باشد. لذابه منظورجلوگیری ازمصرف بی رویه سموم(آفت کش ها)، سموم غیرمجاز، اثرات مخرب آفت کشها برانسان ومحیط زیست ومقاوم شدن بندپایان به آفت کشها وهمچنین کنترل و سامان بخشیدن به افرادحقیقی یاحقوقی که بدون تخصص ومجوزاقدام به انجام سمپاشی دراماکن مذکورمی نمایند، این ضوابط تهیه شده تا با اجرای آن مشکلات بهداشتی جامعه دراین زمینه برطرف شده ودرنتیجه سلامت آحاد جامعه حفظ وارتقاء یابد.

ماده2- تعاریف

حشرات و جانوران موذی: به كليه بند پایان ، جوندگان ، آفات خانگی و سایر موجوداتی که در اماکن عمومی و منازل مسکونی موجب ایجاد و انتقال بیماری و مزاحمت جسمی و روانی در انسان   می شوند،اطلاق مي گردد.

مبارزه با حشرات و جانوران موذی : عبارت است از اعمال روشهاي مدیریت پیشگیری و کنترل، اعم از محیطی ( مدیریت و بهسازی محیط[1]) ، شیمیایی و سایر روشهایي که مورد تایید وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی جهت کنترل حشرات و جانوران موذی در اماکن و محیط زندگی به نحوی که کمترین اثر را بر سلامت انسان ، و محیط زیست و اکوسیستم داشته باشد.

اماکن عمومی:  به گروهي از اماكن اطلاق مي گردد كه در آئين نامه بهداشت محیط وزارت بهداشت درمان و اموزش پزشكي مشخص شده است نظیر مراکز آموزشی  ، تفریحی و اقامتی ، مراکز نظامی و  انتظامی ، مراکز بهداشتی درمانی ، مراکز سیاحتی ، زیارتی ، مساجد و ..... که شمول آن در قوانین و مقررات بهداشت محیط ذکر شده است .

  شرکت خدماتی مبارزه با حشرات و جانوران موذی در اماکن عمومی و خانگی:  كه در این ضوابط به اختصار شرکت نامیده می شود ، عبارت است از یک واحد صنفي ، فنی و خدماتی که پس از تاسیس بر اساس قوانین جاری کشور ، در زمینه مبارزه با حشرات و جانوران موذی در اماکن عمومی و خانگی فعالیت می نمایند.

معاونت بهداشتی دانشگاهها و دانشکده های علوم پزشکی :  که در این ضوابط به اختصار معاونت بهداشتی نامیده می شوند.

حیطه فعالیت: کلیه اماکن ، منازل و محیطهایی که  حشرات ، جانوران موذی و آفات خانگی و ناقلین در آنجا وجود داشته و به نوعی بر بهداشت عمومی و سلامت جامعه تاثیر گذار باشد و یا موجب انتقال بیماریها  و مزاحمت برای  انسان شود.

پروانه: مجوز فعاليت شركتهاي مبارزه با حشرات و جانوران موذي در اماكن عمومي و خانگي مي باشد كه توسط معاونت هاي بهداشتي دانشگاههاي علوم پزشكي صادر مي گردد.

دوره آموزشي : منظور تعداد ساعات آموزشي بر اساس سرفصلهاي تعييين شده توسط وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي مي باشد كه توسط معاونتهاي بهداشتي براي  مسئولين فني شركتها برگزار مي گردد.

مسئول فنی :  منظور فرد یا افرادی است که شرکت برای نظارت ، پایش و اقدامات عملی در راستای مبارزه با حشرات و جانوران موذي در اماكن عمومي و خانگي به خدمت گرفته است و این افراد مجوز فعالیت خود را از وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی اخذ می نمایند.

فصل دوم: شرايط تاسيس

صدور پروانه

ماده 3- پروانه توسط معاونت بهداشتي فقط به شركتهاي داراي شماره ثبت از سازمان ثبت اسناد و املاك اعطاء مي گردد.

تبصره 1-  پروانه صادره قابل واگذاري و انتقال به غير نمي‌باشد .

تبصره 2 - شركت موظف است پروانه صادره را در محل مناسب و در معرض ديد عموم نصب نمايد .

تبصره 3-  اعتبار پروانه صادره از تاريخ صدور به مدت 2 سال مي باشد و پس از تاييد شركت توسط معاونت بهداشتي، پروانه براي 2 سال ديگر قابل تمديد خواهد بود .

تبصره 4-  شركت موظف است يكماه قبل از اتمام تاريخ اعتبار پروانه، (اتمام دوره دوساله اول یا اتمام هر یک از دوره های تمدید شده)، اقدام لازم را جهت تمديد پروانه، انجام دهد.در صورت  عدم تمدید، پروانه باطل تلقی گردیده وادامه فعاليت با پروانه  مذکور به منزله فعالیت بدون پروانه خواهد بود.

 تبصره 5:  در صورت فوت و یا انصراف مسئول فنی از ادامه فعالیت، پروانه لغو میگردد.و موسس جهت ادامه فعالیت باید جانشین او را تعیین کند.

ماده 4 - نیروی انسانی

      حداقل نیروی انسانی مورد نیاز برای فعالیت در شرکت به شرح ذیل می باشد:

1-    یک نفر مسئول فنی

2-    یک نفر کارگر سمپاش دارای مدرک تحصیلی حداقل سوم راهنمایی

ماده 5 - فضا و مکان و تجهیزات

     حداقل شرایط مورد نیاز مکان و فضای شرکت به شرح ذیل می باشد:

1-   دفتر کار

2-   انبار نگهداری سموم و تجهیزات با شرايط ذيل:

-        مساحت حداقل 6 مترمربع

-        تمهيدات لازم براي اطفاء حريق صورت گرفته است

-        آب مصرفی شرکت مورد تایید مقامات بهداشتی است

-        نحوه دفع فاضلاب در انبار و دفتر شرکت بصورت بهداشتی صورت می گیرد.

-        انبار دارای قفسه بندي مناسب و كمد لباس براي كارگران است.

-        انبار دارای درب و قفل مناسب است.

-        انبار دارای تهویه الكتريكي مناسب است كه تهويه آن به فضاي آزاد موجب آزار همسايگان نمي گردد.

-        محل انبار فاقد هرگونه مزاحمت برای ساختمانها و ساکنان مجاور است .

3-   سرویس بهداشتی شامل دستشویی ، حمام و توالت با شرايط بهداشتي

4-   حداقل تجهيزات لازم در شركت به شرح جدول ذيل بايد وجود داشته باشد  :

فصل سوم : وظايف موسس/شرکت

ماده6- موسس موظف است طبق قرارداد رسمی جهت به خدمت گرفتن مسئول فنی و کارگر سمپاش در شرکت موضوع ماده فوق اقدام نموده و در صورت لغو قرارداد توسط هریک از طرفین ، موسس موضوع را (حداکثر ظرف مدت 15 روز) به معاونت بهداشتی دانشگاه اعلام نموده و طبق دستورالعملهای مرتبط جهت بکارگیری نیروی انسانی جایگزین (حداکثر ظرف مدت یک ماه) اقدام نماید.

ماده7- تا زمانیکه شرکت مسئول فنی واجد شرایط استخدام نکرده حق هیچ گونه عملیات مبارزه با حشرات ، جوندگان و سمپاشی در اماکن را ندارد.

ماده8- حوزه فعاليت شركت ، در محدوده جغرافیائی نظارت معاونت بهداشتي صادر كننده پروانه مي باشد.

تبصره 1- شركتهايي مي توانند خارج از حيطه جغرافيايي معاونت بهداشتي محل صدور پروانه فعاليت نمايند و یا در مناقصه های خارج محدوده موضوع این ماده شرکت نمایند كه در رتبه بندی شرکت ها ، شرایط لازم را احراز کرده باشند .

ماده 9- شركت مكلف است جهت جلوگيري از آلودگي محيط به سموم و مواد شيميائي ، مبارزه از طريق بهسازي محيط و استفاده از روش های تلفیقی را در اولويت قرار دهد .

ماده 10- شركت مكلف است آموزشهاي لازم در خصوص بهسازي محيط ، نحوه كاربرد تجهيزات ، روشهاي مبارزه ، نحوه جلوگيري از آلودگي محيط به سموم و مواد شيميائي ، رعايت نكات حفاظتي و ايمني و .... را با هماهنگي معاونت بهداشتي به كليه كاركنان خود ارائه نمايد .

ماده 11- شركت مكلف است براي مبارزه شيميائي با حشرات و جانوران موذي ، صرفاً از سموم مجاز با مصارف بهداشتی كه توسط وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي اعلام مي گردد، استفاده نمايد.

تبصره 1- شركت مكلف است جهت انجام مبارزه شيميايي نسبت به رعايت كليه موارد احتياطي و ايمني مندرج بر روي برچسب سموم از جمله تاريخ توليد و انقضاء  مصرف ، فرمولاسيون و دز مجاز و... اقدامات لازم را بعمل آورد.

تبصره 2- شركت مكلف است قبل از اجراي عمليات مبارزه شيميايي نسبت به اطلاع رساني خطرات و اقدامات احتياطي به گيرندگان خدمات به صورت كتبي اقدام نمايد.

تبصره 3- شركت مكلف است در حين انجام عمليات در صورت بروز اولين علائم و آثار مسموميت ، فرد  مسموم را در اسرع وقت به  مركز فوريتهاي پزشكي منطقه معرفي نمايد وتعيين نوع و تركيب سموم و نحوه مسموميت را به پزشك معالج اعلام نمايد و در صورتي كه فرد مسموم كارگر شركت باشد تا زماني كه پزشك معالج شروع به كار فرد حادثه ديده را تجويز ننموده است ، حق به كار گماردن او را نخواهد داشت .

ماده 12- شركت موظف است همكاري لازم را با بازرسان بهداشت محيط در هر زمان از شبانه روز جهت بازديد از شركت ، كنترل مستندات و محلهايي كه در حال انجام عمليات مبارزه مي‌باشد ،  بعمل آورد.

ماده 13- شركت مكلف است معاينات بدو استخدام و دوره اي را طبق فرم مصوب وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی براي كليه كاركنان خود انجام دهد .

ماده 14- شركت مكلف است قبل از انجام عمليات مبارزه نسبت به عقد قرار داد  با متقاضيان دريافت خدمت اقدام و يك نسخه از قرار داد مذكور را در دفتر شركت نگهداري نمايد.

ماده 15- هر گونه تغيير در شركت كه مرتبط با اين ضوابط و دستور العملهاي آن  باشد و همچنين تغيير مسئول فني ، بايد از قبل  بصورت مكتوب به معاونت بهداشتي حوزه جغرافيايي مربوطه اعلام گردد .

ماده 16- شركت مكلف است خدمات خود را بر اساس تعرفه هاي جاري وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي  ارائه نمايد .

ماده 17- شركت مكلف است گزارش فعاليتهاي خود را در پايان هر فصل در قالب فرم مصوب وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي به معاونت بهداشتي مربوطه ارسال نمايد.

ماده 18- شركت حق فروش و عرضه هيچگونه سمي را ندارد.

فصل چهارم : وظايف مسؤل فني

ماده 19- دارندگان مدرک تحصیلی حداقل کارشناسی در یکی از دو رشته مهندسي بهداشت محیط و حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین ، به شرط قبولی در آزمون می توانند به عنوان مسئول فنی شرکت فعالیت نمایند.

تبصره 1 -  معاونت بهداشتي موظف است در هر فصل در صورت وجود متقاضي آزمون مسئولين فني شركتها را با هماهنگی مرکز سلامت محیط و کار برگزار نمايد.

تبصره 2- موسس و مسئول فنی ،می تواند شخص واحد باشند.

ماده 20- مسئولین فنی موظفند در طول اعتبار 2 ساله پروانه شرکت ، در دوره های آموزشی شرکت نماید.
تبصره 1- هزینه های برگزاری دوره آموزشی بر عهده شرکت مطابق با تعرفه های جاری وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی می باشد.

تبصره 2- در صورت عدم شرکت مسئولین فنی در دوره آموزشی ، تمدید پروانه شركت منوط به قبولي مسئول فني در آزمون مجدد مي باشد.

ماده 21- مسئول فني موظف است بر انجام كليه عمليات مبارزه و سمپاشي نظارت داشته و امور مربوطه را شخصاً هدايت نمايد.

ماده22- مسئول فني شركت نبايد در مراكز و سازمانهاي دولتي شاغل بوده و نيز مسئوليت فني  شرکت دیگری را بطور همزمان بر عهده داشته باشد .

ماده23- مسئوليت هر گونه عواقب ناشي از اجراي نادرست عمليات مبارزه و سوء مصرف سموم که به نوعی خسارات انسانی و آثار سوئی بر محیط ایجاد نماید بر عهده مسئول فني و شركت مي‌باشد و پيگرد قانوني دارد.

فصل پنجم : نظارت و ارزيابي

ماده24- شركتهايي كه تا قبل از تاریخ ابلاغ این ضوابط دارای پروانه فعالیت هستند  ، و دارای مسئول فني با مدرك تحصيلي خارج از موضوع  اين ماده مي باشند، پس از انقضاي مدت اعتبار با داشتن حداقل دو سال سابقه کار مفيد با  تاييد معاونت بهداشتي ، مي توانند پروانه فعاليت خود را تمديد نمايد.

ماده 25- استفاده تبليغاتي در فعاليتها ، مكاتبات ، قراردادها و مانند اين موارد ، از پروانه شركت در مورد ساير فعاليتهاي ثبت شده در اساسنامه مجاز نمي‌باشد .

ماده 26- در صورت تخلف شركتها از مواد اين ضوابط بر اساس جدول ذيل ، معاونت های بهداشتی دانشگاه های علوم پزشکی سراسر کشور،   با شركتهاي متخلف برخورد خواهند کرد :

ماده 27- در صورتی که عملکرد شرکت منطبق با سایر جرایم و تخلفات مقرر در قوانین دیگر باشد،ضمانت های مقرر در ماده 26 ، مانع طرف دعوا در مراجع قضایی و استناد به مقررات مذکور نخواهد بود.

این ضوابط در 5 فصل و 27 ماده و 13 تبصره در تاریخ9/09/1390  به امضاء وزیر بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی رسیده و جهت اجرا به کلیه ذینفعان ابلاغ گردید.