محیط و آنچه پیرامون ماست طی سالیان سال ، دستخوش تغییرات و تحولات وسیع بوده و خواهد بود . بسیاری از این تغییرات ، به دلیل عوامل طبیعی و گونه ای از آن به دنبال عوامل انسانی ایجاد می شوند .

 

 

بشر با پیشرفت علم و افزایش دانسته هایش توانسته بر بسیاری از عوامل

طبیعی غلبه کرده و آنها را مهار کند و به نوعی از تأثیرات منفی این عوامل بر محیط و سلامت خویش بکاهد . اما به راستی تا چه حد توانسته از این اندوخته ها در جهت کاهش عوامل مخرب با منشاء انسانی در محیط زیست مدد جوید ؟ عواملی چون : آلودگی هوا ، آلودگی صوتی ، از بین بردن منابع زیستی و ...

از جمله عواملی که باعث تغییرات مخرب در محیط زیست و آلودگی هوا می شوند و متأسفانه تعداد کمی از مردم با خطرات آن آشنایی دارند ، آفت کش ها می باشند .

 

 

 گونه های زیادی از حشرات برای انسان مفید هستند . هر کدام از این گونه ها از نظر اکولوژیکی ( بوم شناسی ) دارای اهمیت خاصی است که هنگام سمپاشی ، این حشرات مفید که در تعادل طبیعی حشرات مضر نقش دارند از بین می روند . علاوه بر این ، تداوم سمپاشی موجب ایجاد مقاومت حشرات نسبت به سموم می شود . در صورتیکه علیه این حشرات مقاوم از آفت کش با غلظت بالاتری استفاده شود ، موجب آلودگی آب و خاک خواهد شد .

اثرات نامطلوب آفت کش ها روی سلول های بدن

بدن انسان از سلولهای ظریف تشکیل شده است که این سلولها در اثر کاربرد حشره کش ها ضعیف        می شوند و در مقابل بیماریها نمی توانند مقاومت کنند .

تغییرات ژنتیکی

مواد آفت کش در بدن انسان بویژه در بافت های چربی جمع می شود و علاوه بر این ، بر روی سیستم تولید مثل تأثیر نامطلوب گذاشته و موجب ناقص شدن جنین می شود .

کاهش دید چشم

در مورد کارگران کشاورز که بطور مکرر سمپاشی می کنند موجب خواهد شد که قدرت دید چشم آنها کاهش یابد .

اثر نامطلوب روی کبد

کبد انسان نسبت به حشره کش ها ، بویژه ترکیبات کلره حساسیت زیادی دارد که خطرات جدی برای آن بوجود می آید .

آلودگی محیط زیست

کاربرد سموم روی محصولات کشاورزی ، سبب آلودگی زیست محیطی می شود .

آلودگی هوا

سمپاشی با محلولهای سمی و گردپاشی سبب آلودگی هوا می شود .

آلودگی آب و خاک

بعد از عمل سمپاشی ، بارندگی سبب شستشوی آفت کش به داخل و سطح خاک و آلودگی آب های زیرزمینی می شود . کارخانه های سازنده آفت کش ها نیز در این امر سهیم اند و باقیمانده سموم آنها سبب آلودگی آب های سطحی می شود .

آلودگی غذا

باقیمانده آفت کش ها روی میوه ها ، سبزیجات و غلات نیز سلامت جامعه را تهدید می کنند. فرآورده های حیوانی مثل گوشت و شیر و تخم مرغ می توانند مقداری سم را در خود ذخیره کنند . حیواناتی که از نظر بهداشتی و آلودگی به کنه و شپش مورد سمپاشی واقع می شوند و همچنین آنهایی که از مواد سمپاشی شده تغذیه می کنند ، منبع آلودگی به شمار می روند .

آلودگی شغلی

کارگران کشاورز که اغلب بسته های سموم را حمل می کنند و با آنها سروکار دارند به روش های گوناگون آلوده می شوند .

1- تماس با پوست : آفت کش ها از طریق پوست می توانند وارد بدن شوند. چه زمانی که لباس خیس شود یا مستقیماً روی پوست بریزد . پوست حتی سمومی را که بصورت گرد هستند جذب می کند . هنگامی که خراش یا بریدگی روی پوست ایجاد شود ، ورود آفت کش ها به داخل بدن سهل تر خواهد شد .   

2- از راه تنفس : پودر ، محلول سم و سموم گازی ، از راه شش و تنفس وارد بدن می شود . تهویه ضعیف در انبارها سبب ازدیاد آلودگی می شود .

3- از راه دهان : آفت کش ها از طریق لب ، دهان و پوست جذب می شوند . هنگام حمل سموم و یا باز و بسته کردن نازل ها و شیلنگ های سمپاشی ، خوردن غذا ، آشامیدن و یا سیگار کشیدن موجب آلودگی و مسمومیت می شود . ( هیچ وقت هنگام حمل سموم غذا نخورید )  

اثر آفت کش ها بر روی حشرات

آفت کش ها ضمن تأثیر روی حشرات مضر ،  حشرات مفید مانند زنبور عسل ، گرده افشان ها ، پارازیتوییدها و شکارگرها را نیز از بین برده و در نتیجه تعادل بیولوژیک را به هم می زنند . کنترل نکردن و به تأخیر انداختن مصرف حشره کش ، موجب مقاوم شدن آفت ها و طغیان آنها می شود.

اثر آفت کش ها بر روی گیاهان

افراط در مصرف آفت کش ها ، به گیاهان و محصولات کشاورزی آسیب می رساند . همچنین استفاده ناصحیح علف کش ها می تواند خساراتی را به محصولات کشاورزی وارد نماید .

اثر آفت کش ها بر روی حیوانات

باقیمانده آفت کش ها ، روی حیوانات اهلی ، پرندگان ، ماهیها و حیوانات وحشی صدماتی را وارد می کند و در برخی موارد موجب مرگ آنان می شود.

نکات ایمنی در کاربرد آفت کش ها

1.     از تماس سم با چشم و پوست بدن جلوگیری شود .

2.  از بوئیدن سموم بعلت اینکه گازهای سمی خطرناک هستند پرهیز شود

3.  در هنگام سمپاشی از لباس مخصوص یکدست و کلاه و چکمه و ماسک و دستکش استفاده شود .

4.  در هنگام وزیدن باد شدید و در موقع گرمای زیاد ، سمپاشی متوقف گردد

 ۵. عملیات سمپاشی همواره پشت به باد انجام شود .

۶.  از هم زدن سموم بوسیله دست در داخل مخزن سم خودداری شود .

۷.  دستگاه سمپاش را پس از هر بار سمپاشی تمیز کرده تا اثری از سم قبلی در داخل تانکر و یا لوله و لانس سمپاش نباشد چون باعث زنگ زدن و گرفتگی لانسها می شود . و همچنین ممکن است بخواهیم از سموم دیگری استفاده کنیم در نتیجه امکان دارد برای محصول ضرر داشته و آن را خشک کند .

۸.   از استفاده از ظروف خالی خصوصاً ظروف فلزی جداً خودداری کنید و آنها را پس از سمپاشی در جای مناسبی معدوم کنید .

 ۹.  در صورت مسموم شدن فرد به سم قبل از دسترسی به پزشک باید نکات زیر رعایت شود : 

  •   شستشوی قسمتهای مختلف بدن که در معرض آلودگی قرار گرفته و تعویض لباسهای آلوده به سم   
  •  وادار کردن مسموم به استفراغ    
  •  اجتناب از خوراندن مواد چرب به مسموم  
  •    استراحت مسموم در هوای آزاد   
  •  درصورتیکه سم به چشمها پاشیده شده ، فوراً چشم را با آب تمییز شستشو دهید .